Kritisch, betrokken, onafhankelijk en nieuwsgierig

Het virtuele wijsvingerprotest

De vorm van het protest, de demonstratie en het actie voeren is veranderd. Dit constateer ik niet met gevoelens van nostalgie of weemoed. Ik demonstreer zelf vrijwel nooit. In 2002 en 2003 heb ik voor het laatst gedemonstreerd in Parijs, tegen de oorlog in Irak, waar toen meer dan honderdduizend mensen de straat opgingen. Dat is nu alweer een decennium geleden en in de tussentijd lijkt het actie voeren te zijn veranderd door de opkomst van social media.

De demonstratie veronderstelt dat er relatief intensieve lichamelijke handelingen worden verricht, zoals het verven van een spandoek met voor de hand liggende teksten als ‘make love not war’,‘fuck [vul in]’ of ‘stop [vul in]’. Je verlaat je huis om naar de plaats te gaan waar er wordt gedemonstreerd en daar aangekomen loop je soms enkele kilometers, onderwijl luid ‘fuck [vul in]’ en ‘stop [vul in]’ scanderend.

Tegenwoordig heeft het virtuele wijsvingerprotest plaats gewonnen. Ik zal later toelichten wat ik daarmee bedoel. De recente oprichting door de PVV van een digitaal meldpunt over Midden- en Oost Europeanen (MOE-landers) zorgde voor de nodige ophef in en buiten Nederland. Het initiatief biedt burgers de mogelijkheid om anoniem hun klachten te melden over MOE-landers.

Dit initiatief wordt tegengegaan door talloze andere digitale meldpunten, zoals een ‘meldpunt overlast PVV’, een ‘meldpunt Waardevolle Gezelligheid’ opgericht door Mr. Polska die benadrukt dat de fitte MOE-landers vooral hard werken en een ‘meldpunt Limburgers’ waar kan worden geklaagd over ‘onverstaanbare gesprekken’. Ook is er een heuse implosieactie gericht tegen het digitale meldpunt van de PVV. Ik ontving een mail waarin mij werd gevraagd of ik de site wilde bezoeken en overal op ‘nee’ wilde klikken waar stond ‘herkent u probleem X van MOE-landers’. Want, luidde de redenering, als iedereen dat deed, dan zou de actie van de PVV mislukken, omdat duizenden te kennen hadden gegeven geen hinder te ondervinden van MOE-landers. Er werd geprotesteerd, zij het op digitale wijze.

“Kony 2012”, een videocampagne van de actiegroep Invisible Children, maakt het ons evenzo eenvoudig en comfortabel. De internethit gaat over de verschrikkingen en misdaden gepleegd door de Ugandese rebellenleider Joseph Kony van de Lord’s Resistance Army. De makers wensen dat Kony wordt opgepakt en berecht voor zijn oorlogsmisdaden. De voice-over instrueert de kijker dat die slechts hoeft te kijken naar de film, die 30 minuten duurt, en commandeert de kijker vervolgens om het filmpje te delen met anderen. Daar is gehoor aan gegeven, want het filmpje is inmiddels 40 miljoen keer bekeken. De boodschap van de makers kan worden samengevat met de teksten van de welbekende spandoeken: ‘Fuck Kony’ en ‘Stop Kony’.

In het tijdperk van social media kan men vanachter de computer met enkele muisklikken en zittend aan ‘activisme’ doen. Dit klinkt als een oxymoron, maar is het klaarblijkelijk niet meer. Social media vergemakkelijkt en reduceert het actie voeren, in lichamelijke zin, tot motorische bewegingen van enkele strek- en buigpezen in onze vingers. Vooral de wijsvinger heeft het zwaar te verduren door continu op ‘like’ en ‘share’ buttons te moeten klikken. Op deze manier biedt activisme via social media de mogelijkheid om meervoudige, losse en oppervlakkige bindingen aan te gaan en overal in de wereld een digitale handtekening te zetten bij uiteenlopende petities, zoals de sport-verbroedert-campagne in Tuvalu of de strijd van de wijnboeren in Zuid-Frankrijk tegen de marges die supermarkten op hun producten leggen.

Het ‘oude’ protest bestaat nog steeds – waar de lichamelijke inspanning verder gaat dan een simpele muisklik – en wordt aangevuld met virtuele initiatieven. De laatste maanden is de schoonmaaksector regelmatig in het nieuws gekomen, vanwege de stakingen van de vakbond. Schoonmakers klagen over slechte arbeidsomstandigheden en een ongelijkwaardige behandeling. Het is sociologisch interessant om te zien dat mensen met verschillende culturele achtergronden, maar een overeenkomstige sociale status en klasse, hun krachten bundelen en zich inzetten voor sociale verandering. Of het protest iets zal uitmaken, blijft de vraag, maar de schoonmaakbazen moeten wel reageren, omdat de protesten financiële schade met zich meebrengen. Hetzelfde geldt voor het protest deze week van de leraren in de Amsterdam Arena tegen de bezuinigingen in het passend onderwijs. Daar kwamen 50.000 leraren bijeen. Daarmee hebben de docenten het aantal demonstranten van het protest in 1982 geëvenaard, waar toentertijd leraren protesteerden tegen kortingen op hun salaris. Het lopend-leuzen-scandeer-protest heeft nog geen plaatsgemaakt voor het zitvlees- en wijsvingerprotest. Alhoewel, de leraren zaten in een stadion op een stoel.

Sinan Çankaya attendeert op het belang van een goede conditie van de strek- en buigpezen van de wijsvinger. U kunt de motoriek daarvan verfijnen door hieronder te oefenen op de tweet en like knoppen.